De Geschiedenis van Drugs & Alcohol in Nederland

Cocaïne, heroïne en opium: het is nu moeilijk voor te stellen, maar deze drugs waren begin 20e eeuw volledig legaal in Amsterdam. Het werd hier zelfs geproduceerd! Lees hieronder alles over drugs in Amsterdam.

Nederlandse Cocaïne Fabriek in Amsterdam

Op de hoek van de Eerste Schinkelstraat / Schinkelkade in Amsterdam stond de Nederlandse Cocaïnefabriek, waar cocaïne werd gemaakt van Indiaanse cocabladeren. Helemaal legaal van 1900 tot begin jaren zestig. Bedoeld voor medicinaal gebruik, maar je kunt je voorstellen dat het al snel werd misbruikt.

Definitie van Cocaïne

Cocaïne is een witte kristallijne alkaloïde afkomstig van de bladeren van de cocaplant (Erythroxylum coca). Het wordt voornamelijk gebruikt als een illegale stimulerende drug.

Cocaïnefabriek in Nederland

Mensen konden zelfs investeren in de Dutch Cocaine Factory door aandelen te kopen.

Maar ver voor de Dutch Cocaine Factory was cocaïne in Amsterdam al een veelgebruikt medicijn voor allerlei kwalen. Al in 1870 had een man genaamd José Alvarez zijn eigen drugslab op de Zeedijk 16 (een straat in de Amsterdamse Wallen) waar hij cocaïne produceerde en in pilvorm in zijn winkel verkocht. Helemaal legaal! De pillen waren een groot succes.

Designer Drugs

De coolste Amsterdammers gebruikten echter geen cocaïnepillen. Aan het einde van de 19e eeuw maakten de jonge schrijvers en dichters van de literaire beweging van de Tachtigers gebruik van een nu onbekende stof die bekend staat als ‘Broomkali’, een sterk kalmeringsmiddel.

Het zorgde ervoor dat de Nederlandse dichter Willem Kloos volledig paranoïde werd en in een vlaag van waanzin zijn collega Pet Tideman probeerde te vermoorden. Ze woonden samen met co-redacteur Hein Boeken in wat tegenwoordig bekend staat als het Witsenhuis, Oosterpark 82 – in het oosten van Amsterdam. Hun benedenbuurman was schilder Isaac Israëls, die gek werd van de nachtelijke drank- en drugssessies van de heren.

Uiteindelijk belandde Willem Kloos in het gekkenhuis, waar hij werd geholpen door elektroshocks van alcohol en drugs. Dat ging ten koste van zijn schrijven, want daarna schreef Willem Kloos niet veel meer.

Alcoholisme in Amsterdam

Desalniettemin was alcohol ook in die tijd de meest gebruikte intoxicatie en veroorzaakte het ook de meeste overlast. Cijfers van de Nederlandse politie uit 1915 laten zien dat 20% van alle processen verbaal gerelateerd was aan openbare dronkenschap.

Overheidscampagnes uit die tijd waren gericht op de bestrijding van alcoholmisbruik, en er waren verschillende verenigingen die pleitten voor gehele onthouding. Hiervan was ‘De Blauwe Knoop’ de bekendste. De uitdrukking ‘lid zijn van de blauwe knoop’ is al jaren een karakter voor iemand die geen alcohol drinkt.

Het is niet vreemd dat alcohol destijds een probleem was: Amsterdam heeft een lange geschiedenis met alcohol. Vanaf het vroegste begin van de stad – vanaf de 13e eeuw – is bier eeuwenlang de meest gedronken drank geweest. De lokale bevolking dronk alcohol van 's morgens vroeg tot 's avonds laat. Er was toen geen schoon drinkwater en thee & koffie waren nog niet bekend.

Alcohol weetje:

Nederlanders dronken 300 liter bier per jaar, tegenwoordig is dat 70 liter.

Hoewel het bier destijds nogal slap was – het alcoholpercentage lag rond de 3% – moet het toch merkbaar zijn geweest dat de hele stad, van jong tot oud, zich in een permanente, licht benevelde staat bevond.

En iedereen liep de hele dag rond met een alcoholgeur, bovenop de geur van ongepoetste, rotte tanden. Daarnaast rookten mensen in die tijd veel tabak. De tabak was toen erg zwaar en het effect was vergelijkbaar met cannabis.

Alcoholgebruik onder ouderen

Op basis van de meest recente gegevens in Nederland kan worden geconcludeerd dat het aantal cliënten dat primair hulp zoekt voor alcohol in de verslavingszorg bijna net zo hoog is als het aantal voor cannabis, cocaïne, opiaten, ecstasy (XTC), amfetamine, GHB en andere drugs samen. (Bron: Trimbos)

Alcohol Statistieken Nederland

Feit: 8 op de 10 Nederlanders boven de 18 drinken soms alcohol. 1 op de 12 (8,2%) volwassen Nederlanders drinkt overmatig (cijfers 2018). Dat wil zeggen, ze drinken meer dan 14 (vrouwen) of 21 (mannen) glazen alcohol per week.

Cannabis gebruik in Nederland

In Nederland zijn coffeeshops bedrijven waar de verkoop van cannabis voor persoonlijk gebruik door het publiek (>18 jaar) wordt gedoogd door de Nederlandse autoriteiten.

Cannabis deed zijn intrede in de jaren 60. In 1972 leidde dit tot de oprichting van de eerste coffeeshop in Amsterdam, Mellow Yellow aan de Weesperzijde. Tijdens de laatste dag van 2017 moest de eerste coffeeshop in Amsterdam zijn deuren sluiten omdat deze te dicht bij een kappersacademie was gevestigd.

De overheid heeft een nieuwe wet ingevoerd en besloten dat coffeeshops niet dichter dan 250 meter van scholen mogen liggen. Dat betekende voor Mellow Yellow – opgericht in 1972 – dat ze hun bedrijf moesten sluiten voor een aantal studenten – meestal volwassenen – die kapper willen worden.

Drugs weetjes

Leuk weetje: 7,2% van de Nederlandse volwassenen heeft de afgelopen maand cannabis gebruikt en 1% gebruikt dagelijks cannabis. (Bron: Trimbos).

Leuk weetje: Wist je dat je op de Amsterdamse Wallen geen alcohol op straat mag drinken, maar wel cannabis op straat mag gebruiken?

Lees deze interessante 10 wetten op de Amsterdamse Wallen.

Cannabiswetten in Nederland

Omdat softdrugs minder schadelijk zijn voor de gezondheid dan harddrugs, gelden in Nederland soms andere regels. Coffeeshops mogen onder strikte voorwaarden cannabis verkopen. Zij worden daarvoor niet vervolgd. Dit is de essentie van het gedoogbeleid.

Mensen worden in Nederland niet vervolgd als ze 5 gram (of minder) cannabis hebben.

Amsterdam Coffeeshop Wetgeving

Voor de verkoop van hasj & wiet moeten coffeeshops in Nederland zich aan regels houden (de gedoogcriteria). Een coffeeshop moet voldoen aan de volgende voorwaarden die in de Nederlandse wetgeving staan:

• Er mag per persoon per dag niet meer dan 5 gram cannabis worden verkocht.
• Harde drugs (zoals cocaïne, XTC, enz.) mogen niet worden verkocht.
• Het is illegaal om cannabis te verkopen aan personen onder de 18 jaar.
• Minderjarigen mogen niet worden toegelaten tot een coffeeshop.
• Het is niet toegestaan om alcohol te serveren.
• Coffeeshops mogen geen reclame maken voor hun drugs of hun winkel.
• Er mag geen overlast worden veroorzaakt voor de buurt.
• Coffeeshops mogen niet meer dan 500 gram cannabis in voorraad hebben.

Coffeeshops mogen hun eigen product- en serviceassortiment samenstellen. Zolang alle nationale en lokale drugswetten maar worden nageleefd. Kleding, eten, drinken, wiet grinders, mokken en andere wietaccessoires worden vaak aangeboden door coffeeshops in Nederland.

Aantal Amsterdamse Coffeeshops

Het aantal coffeeshops in Amsterdam is drastisch afgenomen. In 1993 waren er meer dan 400 coffeeshops. Dit daalde van 283 coffeeshops in het jaar 2000 tot 174 aan het einde van 2015 (een daling van 39%). Tegenwoordig zijn er 164 coffeeshops in Amsterdam. (Bron: Parool)

Lees dit artikel voor 10 gratis tips voor cannabisgebruik in Amsterdam.

Heroïne in Amsterdam

Hoewel (soft)drugs – zoals cannabis – in eerste instantie leuk en onschuldig waren, zorgden de jaren 70 voor verharding door de komst van heroïne. De heroïnehandel kwam naar Amsterdam en concentreerde zich op de Zeedijk, een straat in de Rosse Buurt – vlak naast het Centraal Station. De Zeedijk stond vol met straatdealers, drugsverslaafden en de corruptie onder politieagenten was vrij hoog.

Definitie van Heroïne

Heroïne is een opiaat afgeleid van morfine dat chemisch is gemodificeerd. Het wordt gebruikt vanwege zijn pijnstillende eigenschappen.

De Chinese maffia uit Hong Kong en Singapore bracht erg goedkope heroïne op de Nederlandse markt. Heroïne was in die tijd zelfs goedkoper dan hasj, speed en opium. Hierdoor raakten in zeer korte tijd erg veel mensen verslaafd. In 1980 had Amsterdam meer dan 10.000 heroïneverslaafden. (Bron: Jellinek)

De Zeedijk was jarenlang een no-go area. Maar daardoor ook aantrekkelijk voor mensen die je niet direct zou verwachten.

Chet Baker

Chet Baker was een Amerikaanse jazzmuzikant die trompet en bugel speelde. Hij stond ook bekend om zijn kenmerkende speelstijl, met een breed vibrato en een uniek geluid.

Baker is geboren in New Orleans, Louisiana, Verenigde Staten, op 31 maart 1930. Zijn vader was trombonist in een lokale band. Op vijfjarige leeftijd begon hij met pianolessen. In 1946, op 12-jarige leeftijd, sloot hij zich aan bij het Miles Davis Quintet.

Hij verliet de groep in 1949 om een solocarrière na te streven. Hij nam verschillende albums op in de jaren 50 en 60, waaronder The Sidewinder, Chet Baker Plays the Music of Charlie Parker en The Real Thing.

Dood

De wereldberoemde Amerikaanse trompettist Chet Baker was vaak te vinden op en rond de Zeedijk. Baker was in de jaren 50 beroemd geworden en speelde met de beste artiesten ter wereld.

Maar in de jaren 80 was hij veranderd in een oude junk die altijd op zoek was naar zijn volgende shot. En dat was nergens makkelijker te regelen dan in Amsterdam. Baker had geen vaste woonplaats en verbleef onder andere in hotels op en rond de Zeedijk.

Op vrijdag 13 mei 1988, om half vier 's ochtends, vonden voorbijgangers een bejaarde heroïneverslaafde op de stoep voor het Prins Hendrik Hotel aan het einde van de Zeedijk. Het bleek Chet Baker te zijn, die onder invloed van drugs uit het raam van zijn hotelkamer was gevallen.

Het verhaal gaat dat veel mensen die nacht over het dode lichaam van Chet Baker heen stapten. Pas na een tijdje werd de politie erbij gehaald. Zo ongelooflijk ruig was deze buurt in Amsterdam in die tijd.

Chet Baker was de Keith Richards van de jazzmuziek; een briljante trompettist. Zijn populairste nummers zijn 'I fall in love too easily' (meer dan 38 miljoen keer afgespeeld op Spotify) en 'It's always you' (meer dan 26 miljoen keer afgespeeld).

De tekst luidt: Trompettist en zanger Chet Baker stierf hier op 13 mei 1988. Hij zal voortleven in zijn muziek voor iedereen die wil luisteren en voelen.

Door verloedering, ziektes, overdoses, verslaving en misschien ook door de dood van Chet Baker, kreeg heroïne een zeer negatief imago. De populariteit onder de jongeren nam snel af en er waren nauwelijks nieuwe heroïnegebruikers in Nederland.

Ecstasy in Amsterdam

In het midden van de jaren 80 werd een nieuwe drug geïntroduceerd: Ecstasy of XTC. Oorspronkelijk in de jaren 60 ontwikkeld als medicijn om af te vallen, maar 20 jaar later door volgelingen van de Indiase goeroe Bhagwan Shree Rajneesh op grote schaal in Europa geïntroduceerd als stimulerend middel.

Van 1983 tot 1992 was de Zorba the Buddha-disco – de 'Bhagwan-disco' – gevestigd op de Oudezijds Voorburgwal 216, een straat in de Rosse Buurt in Amsterdam. De disco werd gerund door volgelingen van Bhagwan. Het personeel was in het rood gekleed en liep rond met stofblikken om sigarettenpeuken onmiddellijk op te ruimen.

Zorba the Buddha-disco had een futuristisch sneeuwwit interieur en leek op een avant-la-lettre loungeclub. Ze hielden ook een paar keer per nacht een gezamenlijke meditatiesessie. Volgens verschillende bronnen was er rond 1985 een onbekende stof in omloop die iemand erg blij maakte. Het is het vroegst bekende gebruik van de drug ecstasy in het Amsterdamse nachtleven.

De omzet van 180.000 gulden – de valuta vóór de euro – die hier maandelijks in 1984 werd gemaakt, ging rechtstreeks naar de gemeenschap, waar volgelingen op een gegeven moment zelfs gratis konden wonen. Het is nu een algemeen aanvaard feit dat de Bhagwan-volgelingen de eersten waren die ecstasy naar Europa brachten. In de late jaren 80 ontdekte de opkomende dancescene deze nieuwe drug en vormde er een onafscheidelijke band mee. (Bron)

Leuk weetje: Wist je dat The Bulldog Hotel tegenwoordig gevestigd is in het pand waar vroeger deze disco zat?

XTC Gebruik in Nederland

Volgens het rapport ‘De achterkant van Amsterdam’ wordt er voor ongeveer 5 miljoen euro aan drugs gekocht tijdens het vijfdaagse festival Amsterdam Dance Event.

Het aantal Nederlandse volwassenen dat ooit ecstasy heeft gebruikt is 8,4%. Bijna een kwart van de 20-24 jarigen en bijna een op de vijf 25-29 jarigen heeft ervaring met ecstasy. En 13,1% van alle volwassenen heeft de afgelopen maand XTC gebruikt (gemeten in 2018 door Trimbos: Bron).

Nederland is een van de grootste XTC-producerende landen ter wereld. Dit komt door het tolerante beleid en de lage straffen. De gemiddelde consumentenprijs voor 1 XTC-pil is 5 euro.

Leer meer over drugs tijdens onze Amsterdam Drugs Tour.

Cocaïnegebruik in Nederland

Meer dan honderd jaar na de eerste legale cocaïnefabriek is er in 2019 veel veranderd: er is een onderscheid gemaakt tussen hard- en softdrugs in Nederland, waarbij harddrugs (zoals cocaïne, XTC en amfetamines) illegaal zijn, maar softdrugs (zoals cannabis en magic truffels) worden gedoogd.

De term softdrugs is inmiddels wat achterhaald door het hoge THC-gehalte (16,8%) in Nederlandse wiet. Alcohol blijft een groot probleem, hoewel ‘De Blauwe Knoop’ niet meer bestaat.

Nederland heeft geen cocaïnefabriek meer, maar in een recent interview zei hoofdcommissaris Frank Paauw dat Europa wordt overspoeld met cocaïne – via de havens van Rotterdam en Antwerpen:

“Er is een zeer groot aanbod van cocaïne, waardoor het makkelijker is om die markt te betreden. Er zijn ook elementen van het snel kunnen maken van een carrière.”

Frank Paauw

Volgens de Nationale Drug Monitor heeft 5,4% van alle Nederlandse volwassenen (= 700.000) ooit cocaïne gebruikt, 1,6% (250.000) heeft het vorig jaar gebruikt en 0,6% (80.000) heeft vorige maand cocaïne gebruikt.

Elk jaar zoeken tussen de 7.000 en 8.000 mensen professionele hulp voor hun cocaïneverslaving. In Nederland wordt alle verslavingszorg (behalve voor tabak) volledig vergoed door de Nederlandse zorgverzekeraars. 1 gram cocaïne kost ongeveer 50 tot 60 euro in Nederland.

LEES OOK:

10x Amsterdam Wallen Regels

10x Drugs Feiten Uit Nederland

10 Beste Coffeeshops in Amsterdam